Ato mund të jenë të vogla në madhësi, por ndikimi i tyre në ekonominë e Kosovës është jashtëzakonisht i madh. Mjedrat të njohura shpesh si "ari i kuq" i bujqësisë vendore, tashmë kanë siguruar një vend të veçantë edhe në kalendarin zyrtar të vendit. Çdo vit, më 28 korrik, në vende si fshati Teneshdallë i Prishtinës, shënohet Dita e Mjedrës, e cila hap një javë të tërë festimesh, aktivitesh promovuese dhe garash fotografike që lartësojnë këtë kulturë bujqësore.
Prapa shijes së ëmbël dhe ngjyrës karakteristike fshihet një nga sektorët më të fuqishëm dhe më zhvillimorë në Kosovë. Sipas Kujtim Lepajës, drejtues i Shoqatës Nacionale “Mjedra e Kosovës”, në mbarë vendin numërohen sot rreth 1,000 hektarë të mbjellë me mjedër dhe më shumë se 2,000 fermerë të angazhuar drejtpërdrejt në këtë veprimtari. Ky sektor gjeneron një qarkullim vjetor financiar që varion nga 15 deri në 20 milionë euro, ndërsa synimi i strategjisë kombëtare deri në vitin 2030 është arritja e kuotës së 50 milionë eurove në vit.
Nëse krahasohet me kulturat e tjera bujqësore, mjedra konsiderohet si më profitabilja për njësi të sipërfaqes. Sipërfaqja mesatare e një fermeri në Kosovë është rreth 4 ari, një hapësirë kjo që lejon menaxhimin plotësisht nga ana e anëtarëve të familjes. Me një rendiment që arrin lehtësisht minimumi 10 ton për hektar dhe me çmimet e grumbullimit që këtë vit luhaten nga 3.5 deri në mbi 4 euro për kilogram, të ardhurat për hektar mund të shkojnë deri në 35,000 euro. Kjo i bën fermerët zotërues të punës së tyre dhe u siguron atyre një jetesë mjaft komode.
Suksesi i mjedrës nuk po ndikon vetëm te fermerët tradicionalë, por po shërben edhe si një urë kthimi për bashkatdhetarët nga diaspora. Shumë emigrantë që kanë jetuar në vendet e Evropës po kthehen në vendlindje për të investuar në pemishte mjedrash, duke marrë toka me qira apo duke punuar pronat e tyre familjare. Përveç kësaj, sezoni i vjeljes, i cili zgjat nga 90 deri në 100 ditë krijon mundësi të shkëlqyera punësimi për të rinjtë, nxënësit dhe studentët. Me një pagesë vjeljeje prej 1.00 deri në 1.20 euro për kilogram, një vjelës mesatarisht mund të mbledhë 40 kg në ditë, duke siguruar të ardhura të konsiderueshme vjetore.
Sa i përket tregut, mjedra e Kosovës është kryesisht një produkt eksporti. Rreth 70% e prodhimit eksportohet si produkt i ngrirë drejt tregjeve të Bashkimit Evropian, si në Gjermani, Itali e Holandë, ndërsa një pjesë e mjedrës së freskët plotëson kërkesat e rajonit, përfshirë tregun e Shqipërisë. Sidoqoftë, vetëdijësimi i konsumatorit vendor ka pësuar një rritje të dukshme. Nëse 10 vite më parë eksportohej 98% e prodhimit, sot rreth 30% e tij mbetet në tregun e brendshëm, ku mjedra gjendet pothuajse në çdo zinxhir të marketeve, si e freskët ashtu edhe e ngrirë.
Natyrisht, rruga drejt suksesit nuk është pa sfida. Ndryshimet klimatike dhe valët e të nxehtit gjatë muajit korrik, ku temperaturat në të kaluarën kanë arritur deri në 44°C, diktojnë nevojën për teknologji më të avancuara. Sot, kultivimi i suksesshëm kërkon investime në rrjeta hijezuese, sisteme të mençura ujitjeje dhe fertiliteti, si dhe përdorimin e kultivarëve të rinj me qëndrueshmëri deri në 10 ditë. Kjo rrit koston e investimit fillestar, por prania e 17 pikave grumbulluese në të gjithë Kosovën u garanton fermerëve një treg të sigurt dhe të menjëhershëm.
Gërshetimi i rendimentit të lartë, çmimeve të favorshme dhe përkrahjes në rritje nga institucionet qendrore e lokale po e bën mjedrën një nga shtyllat kryesore të zhvillimit rural. Mesazhi i ekspertëve për të gjithë ata që mendojnë t'i hyjnë rrugës së bujqësisë është i qartë: mjedra nuk duhet anashkaluar, por duhet vendosur në majën e prioriteteve.
Emisioni i plotë:
Nuk ka komente ende.
